بنزین متهم اصلی آلودگی هوای تهران است؟+اینفوگرافی

داده‌های هواشناسی می‌گویند که وزش باد طی چند سال گذشته در تهران تغییری نکرده و سیاست‌های دولت برای کاهش آلودگی هوا هم ادامه داشته؛ پس چه اتفاقی افتاده که تهران امسال در زمینه تعداد روزهای خطرناک رکورد شکسته است؟ آیا پای بنزین پتروشیمی به جایگاه های عرضه سوخت باز شده؟

«کیفیت هوای تهران بدتر شده است» این گزاره ای است که مسئولان دولتی با اتکا به تعداد روزهای پاک آن را رد می کنند اما آنچه باعث می شود مردم احساس کنند وضعیت آلودگی هوا بدتر شده تعداد روزهایی است که ذرات آلاینده در هوای تهران مرز «خطرناک برای همه» را رد کرده است، یعنی چهار روز تا اینجای سال. این برای خودش یک رکورد محسوب می شود.

از طرفی بررسی وضعیت آب و هوایی نشان نمی دهد که در میزان وزش باد تغییر خاصی ایجاد شده است.  اینها در کنار هم باعث می شود که بعضی ها انگاشت اتهام را به سمت کیفیت بنزین بگیرند.

مسئولان دولت و در صدر آنها وزیر نفت با جدیت موضوع را تکذیب می کنند. با این جود بررسی نموداری موضوع خالی از لطف نیست.

نرگس غیاثی نژاد- اگر تا چند سال پیش، از طریق تابلوهای بدقواره سنجش آلاینده ها و رسانه‌ها وضعیت آلودگی هوا را می فهمیدیم، در ده سال اخیر وضعیت کیفیت هوا  در کلان‌شهرها مخصوصاً تهران به جایی رسیده که خیلی از  روزها  به محض خروج از خانه می‌فهمیم اوضاع بحرانی است.

بعضی از روزهای امسال شاخص آلودگی هوا در برخی نقاط تهران مرز عدد ۲۰۰ را هم رد کرد.  مدارس پایتخت هم در سال ۹۸ مجموعاً ۲۲ روز به خاطر آلودگی هوا تعطیل بوده‌اند. در اغلب روزهای آلوده هم آنچه تهران را نجات داده وزش باد یا بارش باران بوده است. همین باعث شده خیلی از شهروندان از خود بپرسند دقیقاً چه اتفاقی در حال افتادن است؟ این سؤال وقتی جدی‌تر مطرح می‌شود که بدانیم طی سال‌های اخیر وضعیت هوای پایتخت در مسیر بهبود قرار داشته  و مسئولانی مانند رئیس سازمان محیط‌زیست بارها اعلام کرده بودند که دلیل بهبود وضعیت هوای تهران و بیشتر شدن تعداد روزهای پاک اعمال سیاست‌های ترکیبی دولت برای کاهش آلودگی هواست. حرفی که اغلب شنونده‌های را به یاد مقابله دولت روحانی با توزیع بنزین پتروشیمی می‌انداخت. حالا هم اگرچه بررسی نموداری تعداد روزهای آلوده پایتخت نشان می‌دهد که هنوز هم وضعیت از سال‌های آخر دولت دهم بهتر است اما یک جای کار می لنگد: تعداد روزهایی که وضعیت آلودگی هوای تهران مرز خطرناک برای تمام گروه‌ها را طی کرده، امسال از تمام سال‌های گذشته بیشتر بوده است. امسال تا پنجم دی‌ماه تهران مجموعاً ۵۷ روز آلوده داشته است. این عدد نسبت به سال های گذشته چندان بزرگ نیست اما در چهار روز از  پاییز امسال  تمام خطوط قرمز رد شده‌اند؛ در حالی که قبلاً فقط یک بار در سال ۸۸، یک بار در سال ۸۹، دو بار در سال ۹۰ و دو بار در سال ۹۱ آلودگی هوا به این مرز از خطرناکی برای تمام گروه‌ها رسیده بود.

همین مسئله باعث می‌شود که مردم از همدیگر و اهالی رسانه از مسئولان بپرسند که آیا بنزین پتروشیمی به چرخه مصرف کشور برگشته است؟

تولید و عرضه بنزین پتروشیمی بین سال‌های ۹۰ تا ۹۲ و به روایتی از سال ۱۳۸۸ پس از وضع تحریم‌های بین‌المللی در دستور کار دولت احمدی نژاد قرار گرفت. مقامات وزارت نفت در آن زمان برای جبران نیاز مصرف سوخت کشور به تولید این نوع بنزین رو آورده بودند اما این نوع بنزین به اعتقاد گروهی سرطان‌زا بود و منشأ اصلی آلودگی هوای شهر تهران هم به شمار می رفت.

پس از پایان کار دولت احمدی‌نژاد و روی کار آمدن دولت حسن روحانی، توقف عرضه بنزین پتروشیمی در دستور کار قرار گرفت. از اول فروردین سال ۱۳۹۳ توزیع این نوع بنزین به دستور بیژن زنگنه، وزیر نفت متوقف و به جای آن بنزین با استاندارد یورو ۴ عرضه شد. آمار‌های رسمی می‌گویند از آن زمان بود که وضعیت هوای تهران از نظر سلامتی رو بهبود گذاشت. این روند رو به بهبود تا همین امسال هم ادامه داشت؛ اگرچه خود دولت می‌گوید که سیاست‌های دیگری هم در این میان مؤثر بوده‌اند.

به هر حال حالا با گذشت بیشتر از ۵ سال از تصمیم دولت و بحرانی شدن شرایط آلودگی هوا در تهران و برخی از شهرها باز انگشت اتهام به سمت بنزین پتروشیمی رفته است. موضوعی که زنگنه، وزیر نفت آن را با تمام قوا تکذیب می‌کند. او حالا می‌گوید اساساً تأثیر کیفیت بنزین بر آلودگی هوا بسیار اندک است. با شنیدن این حرف‌ها مردم می‌پرسند پس چه چیزی تغییر کرده است که وضعیت هوای تهران، چهار روز از امسال را بالاتر از مرز خطرناک برای تمام گروه‌ها گذرانده و برای خودش رکورد ثبت کرده است؟ با توجه به اینکه امسال چندبار بعضی از مسئولان برای وزش باد و بارش باران دعا کرده‌اند این سؤال هم به وجود می‌آید که آیا وضعیت شاخص‌های جوی تغییر کرده که امسال روزهای فوق آلوده داشته ایم؟ با مراجعه به آرشیو سازمان هواشناسی می‌بینیم که چنین اتفاقی هم نیفتاده است. طی هشت سال گذشته کمترین میانگین سالانه وزش باد متعلق به سال ۹۲ بوده با میانگین سرعت ۹/۲ کیلومتر در ساعت و بیشترین میانگین سرعت هم به سال ۹۴ مربوط بوده با میانگین سرعت ۱/۴ کیلومتر بر ساعت. اگرچه برای سال ۹۸ هنوز میانگین سالانه در دسترس نیست اما میانگین سرعت وزش باد در آذرماه امسال که بیشترین روزهای آلوده سال را تا اینجای کار در خودش ثبت کرده ۸/۳ کیلومتر بر ساعت بوده است.

مرور آلودگی هوا و وضعیت وزش باد طی هشت سال گذشته