نفس رشد جمعیت در ایران به شماره افتاده است / نگاهی به آمارهای نرخ رشد جمعیت ایران در سالیان گذشته

۲۰ سال تا پیر شدن ایران باقی مانده است و به نظر می رسد فارغ از بسیاری از عوامل دخیل در موضوع زاد و ولد در کشور ، ایرانیان انگیزه و امید برای آینده را نیز از دست داده اند و رشد جمعیت ایرانیان در سراشیب سقوط قرار گرفته است.

نرخ رشد جمعیت درایران زیر یک ونیم درصد است وبرای اینکه در آینده‌ای نه چندان دور جمعیت کشور به پیری نرسد این نرخ باید با استفاده از سیاست‌های تشویقی رشد کند؛ و حداقل به دو و نیم درصد برسد. اما آمارها نشان می‌دهد آمار تولدها تا سال ۹۵ دارای رشد ملایمی بوده ولی از سال ۹۶ این رشد تبدیل به کاهش شده است. بررسی این آمارها شاهد نکات تامل‌انگیزی است به عنوان مثال بالاترین آمار موالید بر اساس جمعیت مربوط به سال ۱۳۵۸با بیش از دو میلیون و ۴۰۰هزاردختر و پسر بوده که در جایگاه خود شاید یک رکورد غیرقابل تکرار باشد.

*سیاست‌های اشتباه در کنترل یا تشویق زادآوری

افزایش جمعیت از اواخر دهه ۵۰ تا اواخر دهه ۶۰ تاثیر خود را در دهه‌های ۷۰ و ۸۰ گذاشت. کمبود امکانات آموزشی، شغل، مسکن و کمبود در برخی از موارد دیگر باعث شدتادولت‌های گذشته برای توازن برقرار کردن بین جمعیت و امکانات موجود در آن زمان دست به اجرای سیاست‌های تشویقی تنظیم جمعیت بزند.
به عنوان مثال تبلیغ در مراکز آموزشی و درمانی برای جراحی‌های وازکتومی و بازکتومی یکی از این طرح‌ها بود که با گذشت چند سال به فراموشی سپرده شد و دوباره سیاست افزایش جمعیت درپی گرفته شد. اما این سیاست‌ها با موفقیت روبه‌رو بودند؟

*سیاست فرزند آوری در دستور کار دولت نهم و دهم
در دولت نهم ودهم چنین وعده داده شد که برای هر فرزندی که متولد شود دولت یک میلیون در حساب پس‌انداز او ذخیره می‌کند.در این طرح به نام «صندوق آتیه فرزندان»قرار بود هر سال ۱۰۰هزار تومان هم  به این حساب‌ها واریز شودوبا افزایش این مبلغ حتی سود بانکی به آنها تعلق بگیرد.این طرح با توجه به اصرار رییس جمهور وقت هیچگاه از سوی مجلس مورد تصویب قرار نگرفت!

 تشویق ناموفق فرزند آوری در دولت یازدهم و دوازدهم

اما در دولت یازدهم و دوازدهم برای زادآوری سیاست تشویقی دیگری در نظرگرفتند. هزینه زایمان طبیعی برای مادران رایگان در نظر گرفته شد.تشویقی که از سوی خانواده‌ها جدی گرفته نشد و آمارها نشان از شکست آن داشت. شاید از نظر آماری شاهد افزایش با شیب بسیار ملایم باشیم ولی در واقع با توجه به افزایش مرگ ، طلاق و کاهش ازدواج دچار کاهش جمعیت شده‌ایم.

*کاهش آمار ازدواج و تاثیر آن در زادو ولد

بررسی آمارهای ازدواج‌های ثبت شده از سال ۱۳۳۸ تا سال ۱۳۹۱ نشان می‌دهد رشد آن کاملا محسوس بوده و گاهی در چند برهه‌ای دارای شیب اندکی بوده ولی از سال ۹۱ تا ۹۶ شاهد  رشد معنادار ازدواج هستیم. برای آگاهی بیشتر نیاز است تا آمار ازدواج‌ها را در ۱۰ ساله ۸۷ تا ۹۶ با هم مرور کنیم.

بررسی اجمالی این آمار نشان می‌دهد با توجه به رشد جمعیت در این ۱۰ سال باید نرخ ازدواج همراه با آن به یک رشد منطقی می‌رسیده ولی نه تنها رشد نداشته بلکه دچار رشد منفی بوده و مقایسه آمار سال ۹۵ و ۹۶ نشان از کاهش بیش از ۱۵ درصدی داشته است!

*افزایش طلاق‌ها
در مقابل کاهش ازدواج این طلاق است که پیشروی کرده و هر روز آمارش را پررنگ‌تر می‌کند. میزان طلاق از ۱۱۰ هزار و ۵۱۰ مورد در سال ۸۷ به ۱۷۴ هزار و ۵۷۸ مورد در سال ۹۶ رسانده است که اوج آن با ۱۸۱ هزار و ۴۹ طلاق در سال ۹۵ بوده است. بیشترین محدوده سنی طلاق متعلق به ۲۰تا ۲۴ ساله‌هاست.زنان و مردان دیپلمه هم از نظر سطح سواد بیشترین طلاق را گرفته‌اند. از نظر مدت زندگی زیر یک سقف، بیشترین طلاق مربوط به کسانی است که کمتر از یکسال با هم زندگی کرده‌اند. البته باید از کسانی که بیش از ۲۰ سال زندگی کرده‌اند غافل نشد چراکه آمار غم‌انگیز بعدی متعلق به این دسته است.


*طرح‌های تشویقی سایر کشورها
می‌گویند هرم سنی کشورمان سال به سال پیرتر می‌شود و اگر چاره‌ای نکنیم ۲۰- ۳۰سال دیگر نسبت جوان‌ها به پیرها ۱ به ۳ می‌شود!جوان‌ها هم از وضعیت اقتصادی گلایمندند و اشتیاق به ازدواج و فرزندآوری بر اساس آمار کاهش پیداکرده است. شاید حق با آنها باشد که در این وضعیت جراتی برای ازدواج یا فرزنداوری نداشته باشند.اما باید به این نکته اشاره کنیم که کدامیک از طرح‌های تشویقی برای فرزندآوری به اجرا گذاشته شد؟ مثلا قرار بود به مادرها یک سکه بهار آزادی بدهند یا حق عائله‌مندی‌شان دو برابر شود یا پرداخت وام به ازای هر فرزند به مبلغ ۱۰ میلیون تومان و … .برای اینکه بدانیم کشورهای دیگر چه طرح‌های تشویقی برای افزایش جمعیت خود در نظر گرفته‌اند به این موارد اشاره کنیم؛