کتاب های کمک درسی؛ میلیاردی های کاغذی / وضعیت امروز کتاب های کمک درسی به تفکیک بررسی شد

بیش از ۴۵ هزار تن کاغذ سهم کتاب های کمک آموزشی می شود.
یک چهارم کل کتاب های منتشر شده در کشور ، کمک آموزشی هستند.

بیتا محسنی

درست جایی میان سال های پر اتفاق در دهه هفتاد بود که زمزمه های یک پدیده تازه آموزشی در گوش دانش آموزان آن نسل پیچید و چند سال بعد نیز کتاب های کمک درسی، پا به عرصه گذاشته و تا امروز به نقل از یکی از ناشرانِ ساکنِ خیابان انقلاب، بازوی اصلی فروش در بسیاری از کتابفروشی ها باقی ماندند!

موسسات آموزشی کنکور به همراه کتاب های کمک درسی شان درست در شکافِ ضعف سیستم آموزشی کشور رشد کردند تا شاید خلأ موجود در نظام آموزشی را پوشش دهند.

شاید وقتی یک نظام عریض و طویل آموزشی با ده ها میلیارد بودجه، توان رشد مطلوب نیروهای خود (دانش آموزان) را نداشته باشد، قد علم کردن نهادی فرعی به منظور موازی کاری با نهاد اصل برای پوشش نقص های موجود چندان دور از انتظار نیز نباشد! حال آنکه این پوشش خود با درآمدی نجومی حاصل می شود؛ درآمد سالانه ای که طبق آمار از هزینه ۴۰ هزار میلیارد تومانی برای موسسات آموزشی حاصل می شود و اگر آن را به بودجه ۵۶ هزار میلیارد تومانی آموزش‌وپرورش اضافه کنیم، بستر مالی آماده ای می بینیم که می تواند نظام آموزشی کشور را پوشش و بازدهی آن را به صورت نجومی گسترش دهد!

*یک مرور ده ساله

مبتکران، منتشران، مدرسان شریف، ماهان،خیلی سبز، الگو، تیزهوشان و …
هر کدام نام هایی آشنا به گوش دانش آموزان دهه هفتاد تاکنون است اما دو برند آموزشی پرتکرار شاید در حال حاضر اصلی ترین بازوهای بخش کمک آموزشی در سیستمِ آموزش این مرز و بوم باشند که ۱۰ سال است نامشان با کنکور عجین شده است؛ کانون فرهنگی آموزش متعلق به کاظم قلم‌چی و انتشارات گاج متعلق به ابوالفضل جوکار که حتی از قلم چی هم پرکار تر است.

کانون فرهنگی آموزش تاکنون  بالغ بر ۱۰ هزار عنوان کتاب چاپ کرده که با درنظر گرفتن میانگین تیراژ این نوع کتاب‌ها که چیزی حدود دو تا دوهزار و پانصد است، می‌توان نتیجه گرفت میزان چاپ و توزیع و فروش عجیب و غریبی برای این ناشر آموزشی ایجاد کرده است. همچنین انتشارات گاج، چیزی حدود ۱٢ هزار و ۵۰٩ عنوان کتاب‌آموزشی چاپ کرده است. این ناشر در سال گذشته چیزی حدود ۱٣٨۶ عنوان کتاب کمک‌آموزشی منتشر کرده که با در نظر گرفتن همان تیراژ میانگین دو تا دوهزار و ۵۰۰ تایی عدد بزرگی حاصل می‌شود. با یک ضرب و تقسیم ساده بین تعداد کتاب‌های چاپ‌شده که همان میانگین دوهزار و ۵۰۰ تایی دارد و میانگین قیمت که ٣٣ هزار تومان برای هر کتاب است، ۱۱٩ میلیارد تومان عاید ناشر آموزشی گاج شده است.

 

*بحران کاغذی!

در پی افزایش ٩ برابری قیمت کاغذ طی یک سال گذشته، درست اوایل سال جاری بود که دولت تصمیم گرفت تا برای واردات کاغذ ۴٢۰۰ تومان ارز دولتی به وارد کنندگان پرداخت کند. از طرفی دیگر سهمیه کاغذ تحریر( سیاه و سفید) نیز به ناشرانی که در سامانه کاغذ ایران ثبت نام کرده بودند تعلق میگرفت؛ سهمیه کاغذی که دو برابر ارزان تر از بازار آزاد به فروش می رسید. البته به زعم بسیاری برای ناشران حوزه کمک آموزشی این نوسان قیمت کاغذ چندان سخت نبود و نیست چراکه آنها در چند نوبت هم سهمیه دولتی کاغذشان را دریافت کرده و هم مصرف مازاد خود را با هر قیمتی به آسانی از بازار آزاد خریداری می کنند اما میزان کاغذ مصرفی برای کتاب های درسی و کمک درسی چقدر است؟

پیرو همین سوال، سید جواد حسینی، سرپرست وزارت آموزش‌وپرورش در جلسه شورای معاونان این وزارتخانه که شهریور ماه امسال برگزار شد اعلام کرد که سالانه به زور میانگین  ۱۴۲ میلیون کتاب درسی و ٢۵ میلیون کتاب کمک درسی با هزار عنوان چاپ می شود که برای این تعداد کتاب بیش از ۴۵ هزار تن کاغذ نیاز است.

*کتب کمک درسی به تفکیک

طبق آمار سایت خانه کتاب، از ابتدای سال ٩٨ تاکنون ٣۵٨۱ عنوان کتاب کمک آموزشی منتشر شده است که از این میزان ٧۶٧ عنوان چاپ اول و ٢٨۱۴ عنوان تجدید چاپ است.

اما اگر این آمار را در طی یک سال گذشته در نظر بگیریم به ارقام جالبی بر می خوریم.

از ابتدای سال ٩٧ تا ابتدای آذر ٩٨، ۱٢۴ هزار و ۶۴٧ عنوان کتاب چاپ شده است که از این میزان، ٢٧ هزار و ۶۶٢ عنوان کتاب، یعنی بیشترین عنوان کتاب ، سهم کتب کمک درسی است.

از این تعداد کتب کمک درسی ۱۱۵۱٩ عنوان، چاپ اول و ۱۶۱۴٣ عنوان تجدید چاپ است.

همچنین این کتاب ها با میانگین قیمت ٣٣ هزارتومان به فروش رسیده اند.

در زیر جداول آماری کتب کمک درسی را به تفکیک تیراژ، قیمت، متوسط صفحه، موضوع، کتاب های منتشر شده در تهران و شهرستان ها، تالیف و ترجمه و چام اول و تجدید چاپ خواهید دید.