افزایش ۶۰۰ درصدی هزینه چاپ کتاب کودک / آیا بازار نشر ایران در آستانه ورشکستگی است؟ / ناشران از تلاش خود برای ادامه کار در شرایط اسفناک بازار نشر می گویند

جدا از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان که سال هاست انتشار کتاب کودک و نوجوان بخش جدایی ناپذیر از آن است، انتشارات «قدیانی»، «آوای هدهد»، «پرتقال»، «ایران بان»، «آمال کودک و نوجوان» و «باراد دوست بچه ها» نیز در حوزه کودک از پرکارترین ناشران هستند که طبق جستجوی ما درلیست تخصیص ناشران که کمیته تخصیص کارگروه کاغذ آن را منتشر می کند، در چند نوبت سهمیه کاغذ دریافت کرده اند

بیتا محسنی

فراگیری فضای مجازی و ماشینی شدن همه چیز حتی محصولات فرهنگی همچون کتاب، باعث شده کمتر کسی پیدا شود که هنوز دلش برای ورق زدن صفحات کتاب و استشمام بوی کاغذ پر بکشد. همین مسائل است که سرانه مطالعه درکشور را در سراشیبی سقوط و بعد از بلغارستان قرار می دهد!

*برگ برنده در دست ناشرانِ کتاب کودک!

با افزایش هزینه تولید وخریدکتاب به نظر می رسد که یک نسلِ کتاب نخوان در ایران پرورش می یابد.در همین رابطه مجید غلامی، مدیرعامل سابق خانه کتاب درباره وضعیت کتاب حوزه کودک به «شمارسانه» می گوید:«در برهه ای حساس از زمان قرار گرفته ایم که هزینه تولید کتاب نیز مانند سایر اقلام فرهنگی کماکان بالاست واین بالا بودن متاسفانه تاکنون، روند صعودی داشته است. به عبارتی هم کاغذ گران تر شده وهم هزینه چاپ بالاتر از پیش است».
غلامی ادامه می دهد:«در حوزه کتاب کودک اما دو مسأله مهم مطرح است که شاید به نوعی برگ برنده ناشران این حوزه نیز محسوب شود. مسأله اول اینکه کتاب های حوزه کودک با توجه به اینکه از لحاظ تعداد صفحات درمقایسه با کتاب بزرگسال حجم کمتری دارند، هزینه تولیدشان برای ناشران کمی مقرون به صرفه تر است. به این ترتیب طبعا قیمت پشت جلد کتاب های این حوزه نیز کمتر ودر نتیجه خریدآن برای اهل مطالعه آسان تر است.درحال حاضر یک بزرگسال برای خرید کتاب در کمترین حالت باید ۴۰تا ۵۰هزارتومان هزینه کند.اما کتاب کودک به طور متوسط و در کمترین حالت بین ۱۰تا ۱۵ هزارتومان قیمت دارد.این یک امتیاز است که بخش کودک نسبت به بخش بزرگسال دربحث هزینه های تولیدوخرید دارد. دوم این که با توجه به اینکه فرهنگ مطالعه و کتابخوانی باید از سنین کودکی درفرد ایجاد شود، خانواده ها و مدارس در تلاش هستند که روی این مهم سرمایه گذاری کنند. »

وضعیت نشر کودک به تفکیک

از دولت هرچه استقبال دیدیم، عمل ندیدیم!

به دلیل مقرون به صرفه بودن منتشرکردن کتاب در حوزه کودک، ناشران زیادی در حوزه کودک فعال و یا علاقمند به فعالیت هستندکه شاید مهم ترین و قدیمی ترین آن ها که نزدیک به نیم قرن سابقه فعالیت در این حوزه را دارد، نشر«قدیانی»است.مدیر نشر«قدیانی» به «شمارسانه» می گوید:«چالش های کتاب کودک و نوجوان در دهه گذشته از نظر تعدد عناوین، تیراژ و قیمت جدی است.شاید بسیاری از ناشران، استانداردهای اصلی این حوزه از ترجمه اصولی و تالیف درست گرفته تا ویراستاری دقیق و مهم تر از همه مسأله روانشناختی این آثار را چندان جدی نگیرند. هرچند رعایت این اصول میان ناشران بخش خصوصی و دولتی تا حد زیادی متفاوت است».قدیانی همچنین ادامه می دهد:«تیراژ ما معمولا بین ۱۰۰۰ تا ٣۰۰۰ نسخه است و پراکنده تا ۵۰۰۰ نسخه نیز تیراژ داشتیم.سهمیه کاغذی هم که به صورت دولتی ارائه می شود،کاغذ تحریر یا همان کاغذهای سیاه و سفید است وشاید به طور پراکنده، حدود ٣۰ درصد مصرف کاغذمان را دریافت کرده باشیم.کاغذ گلاسه نیز که برای کتاب خردسال و کودک مناسب است متاسفانه سهمیه دولتی نداردکه ما این نوع کاغذها را یا از قبل پیش خرید کرده و یا به صورت آزاد خریداری می کنیم.متاسفانه به رغم درخواست مکرر ما از دولت مبنی بر واردکردن کاغذ تحریر ۱۰۰گرمی که برای کتاب کودک مناسب است،مانند سایر امور،هرچه استقبال دیدیم،عمل ندیدیم!»

افزایش شش برابری هزینه تولید کتاب نسبت به سال گذشته!

ندا مشیریان، مدیرجوانِ نشر«ندای سینا»و نویسنده کتاب در حوزه کودک است. وی با مقایسه هزینه تمام شده تولید کتاب بین سال های  ٩٧ و ٩٨ به «شمارسانه» می گوید:«من امسال تنها یک کتاب تولید کردم؛ کتابی که با همین تعداد صفحات و طراحی سال گذشته برای من ۵ هزارتومان هزینه تولید داشت و امسال هزینه تمام شده به ٣۰ هزار تومن رسیده است! به این معضلات اضافه کنید که یک ناشر علاوه بر مشکل کتاب نخواندن مردم که البته با توجه به شرایط حال حاضرکاملا توجیح دارد،با مراکز پخش نیز مشکل دارد! به این صورت که ما حدود ۴۰ تا ۴۵ درصد از سهم فروش را با تخفیف به پخش می دهیم و بعد از یک سال چک خود را دریافت می کنیم! فروردین سال ٩٧، من یک کتاب ٣۰۰ صفحه ای تمام گلاسه با جلد سخت به نام «ضرب المثل های تصویری»چاپ کردم.آن کتاب ٣۰۰ صفحه ای سال گذشته ۴۵هزارتومان قیمت گذاری شد و جای تاسف دارد که به دلیل افزایش هزینه تولید من امسال کتاب ٣٢صفحه ای خشتی را نیز باید به همین قیمت بفروشم،درعجب از اینکه ٣۰۰صفحه کجاو ٣٢صفحه کجا!»

مشیریان درپایان می گوید: «شاید دور نباشد آن روزی که ناشران،کرکره علاقه خود به کتاب و بوی کاغذ و جوهر را پایین بکشند و در آینده ای نه چندان دور جز تعدادی ناشر خاص مثل گاج و قلمچی که به اجبار بچه ها باید کتاب هایشان را بخرند، دیگر ناشری نباشد که از جان مایه می گذارد تا بماند!»

معروف ترین ناشران چقدر سهمیه کاغذ دارند؟

جدا از کانون پرورش فکری کودکان و نوجوان که سال هاست انتشار کتاب کودک و نوجوان بخش جدایی ناپذیر از آن است، انتشارات «قدیانی»، «آوای هدهد»، «پرتقال»، «ایران بان»، «آمال کودک و نوجوان» و «باراد دوست بچه ها» نیز در حوزه کودک از پرکارترین ناشران هستند که طبق جستجوی ما درلیست تخصیص ناشران که کمیته تخصیص کارگروه کاغذ آن را منتشر می کند، به شرح زیر و برخی در چند نوبت سهمیه کاغذ دریافت کرده اند.

جداول تخصیص کاغذ