گیشه های سرد در تابستان داغ / با نزدیک شدن به روزهای پایانی شهریور ٩٨، وضعیت اکران فیلم ها به همراه تازه های سینما بررسی شد

روزهای خلوتِ سینما! شاید این ساده ترین و در عین حال مناسب ترین تعبیر از وضعیت اکران در روزهای پایانی شهریور ٩٨ باشد؛ شهریوری که هر چه به انتها نزدیک تر می شود، قصه های نقش بسته بر پرده نقره ای را نیز که طبق جدول اکران، چندین ماه روی پرده بودند، به سکانس پایانی خود نزدیک تر می کند؛ قصه هایی که شاید جرقه ساخت آنها گاه از یک خاطره آغاز شود، گاه یک حادثه و گاه پیرو یک سفارش

بیتا محسنی

روزهای خلوتِ سینما! شاید این ساده ترین و در عین حال مناسب ترین تعبیر از وضعیت اکران در روزهای پایانی شهریور ٩٨ باشد؛ شهریوری که هر چه به انتها نزدیک تر می شود، قصه های نقش بسته بر پرده نقره ای را نیز که طبق جدول اکران، چندین ماه روی پرده بودند، به سکانس پایانی خود نزدیک تر می کند؛ قصه هایی که شاید جرقه ساخت آنها گاه از یک خاطره آغاز شود، گاه یک حادثه و گاه پیرو یک سفارش!
در این میان هر فیلم ، به فراخور محتوا، ساختار، استار و کادر عوامل و همچنین ظرفیت جامعه، بازخوردهای متفاوتی داشته و در امتداد آن وضعیت متفاوتی را در گیشه نه چندان داغِ تابستانی تجربه کرده است.
در گفتار پیش رو، ضمن بررسی جدول فروش فیلم ها در تابستان ٩٨ و همچنین معرفی تازه ترین خروجی های شورای صنفی نمایش، نیم نگاهی به وضعیت فروش و تازه های اکرانِ یک سازمان هنری مجزا، مهم و پربحث در سینمای ایران خواهیم داشت؛ سازمان سینمایی اوج!

*شش ماه نخست سال و گیشه ای که چندان گرم نبود!

براساس گزارشی که معاونت توسعه فناوری و مطالعات سازمان سینمایی درباره میزان فروش سینماهای کشور در پنج ماه نخست سال ٩٨ و طی چند روز گذشته منتشر کرده است، فیلم های به نمایش رسیده از ابتدای اکران فروردین تا پایان مرداد ماه سال جاری حدود صد و شصت و شش میلیارد و ششصد و بیست میلیون تومان بوده که با فروش ٩ میلیاردی در شهریور ماه (که نسبت به شهریور سال گذشته ۳ میلیارد کاهش فروش داشت) به فروشی معادل صد و هفتاد وپنج میلیارد و ششصد و بیست میلیون تومان رسیده است.

این رقم در مقایسه با فروش سینمای ایران در مدت مشابه سال قبل که حدود صد و سی و دو میلیارد و صد و هشتاد میلیون تومان برآورد شده، نمایانگر حدود بیست و شش درصد رشد است.

همچنین در تحلیلی جداگانه و با تمرکز به تابستان، در می یابیم که در تیرماه ٩٨ حدود ٢ میلیون و ۶۹۹ هزار نفر به سینما رفتند و حدود ٢٩ میلیارد و ۴٩۱ میلیون تومان درآمد حاصل از فروش فیلم‌ها بوده است. درحالیکه در همین مدت در سال ٩٧ ، ٢ میلیون و ٣۶۰ هزار نفر به سینما رفتند و ٢۱ میلیارد و ۶۴٨ میلیون تومان درآمد حاصل از بلیت‌فروشی سینماها بوده است.

در مرداد ٩٨ نیز یک میلیون و ٩۶۰ هزار نفر به سینماها رفتند و حدود ٢۱ میلیاردو و ۵۶٧ میلیون تومان بلیت‌فروشی شده اما در مرداد ٩٧ تعداد سه میلیون و ٢٢۱ هزار نفر به سینما رفته بودند و ٢٨ میلیاردو و ۱۶۱ هزار تومان درآمد کسب شده است.

به عبارتی دیگر اگر از افزایش تدریجی قیمت بلیت طی سه سال گذشته که گاه درآمد گیشه را بالاتر برد چشم پوشی کنیم، به خصوص با مقایسه مردادماه دو سال ٩٧ و ٩٨، در می یابیم که با افت محسوس فروش و مخاطبان سینما روبرو هستیم و درصد این افت به نقل از ایلنا به ۳۰ درصد نیز رسیده است.

با این‌حال عجیب تر است که فروش سینمای ایران و تعداد مخاطبان آن در شهریور ۱۳۹۸ نیز، حتی نسبت به شهریور ۱۳۹۶ تا این حد پایین‌تر است.
چراکه میزان فروش سینما در شهریور امسال حتی از دو سال گذشته که همزمان با انتخابات ریاست جمهوری و انتخابات شوراهای شهر و روستا در سراسر کشور بود و ناخداگاه فضای انتخاباتی، گیشه را خلوت و مخاطبان را از سینماهای سطح کشور تاحدودی دور کرده بود نیز کمتر شده است.

از سوی دیگر و براساس گزارشی که در خبرگزاری موج منتشر شده، آمارهای دفتر مطالعات و دانش سینمایی، مخاطبان پنج ماهه نخست سال ٩٨ را حدود چهارده میلیون و پانصد و پنجاه هزار نفر اعلام کرده است.
رقم اعلامی از مخاطبان، اما در مقایسه با آمارهای سال گذشته که پانزده میلیون و دویست هزار نفر اعلام شده بود، کاهشی حدودا چهار درصدی را نشان می دهد.
از طرف دیگر به دلیل افزایش قیمت بلیت سینما از سال جدید، با وجود رشد قابل توجه (بیست و شش درصدی) فروش سینماها، تعداد مخاطبان با کاهش (چهار درصدی) همراه بوده است.

اما نکته حائز اهمیت دیگر در این گزارش، برترین سینماهای کشور از نظر میزان فروش است به طوری که پردیس سینمایی کوروش با کسب بیست میلیارد، در میان سینماها در رده اول و پس از آن پردیس سینما آزادی با هشت میلیارد، پردیس ایران مال که فروردین‌ماه امسال ۱۲ سالن از ٣۰ سالن سینمایی خود را افتتاح کرد با هفت میلیارد و پردیس باغ کتاب با شش میلیارد در جایگاه های بعدی فروش قرار دارند.

*وقتی کلیشه، کلیشه می شود!

متاسفانه روزهای پررونق گیشه در فصل بهار، برای سینمای ایران مستمر نشد و تابستان با رکود آمد و با رکود هم روزهای پایانی خود را می گذراند.
به زعم بسیاری از فعالان و اهالی سینما و با تکیه بر آمار منتشر شده از فروش گیشه،
چیدمان نامناسب فیلم ها در جدول اکران و اکران فیلم های بی کیفیت که فروش برخی حتی به ۵ میلیون تومان هم نرسید تنها بخشی از دلایل مرده شدن اکران تابستان است.

اما دلیلی که در این گزارش به آن اذعان می کنیم تکرار محتوای زودبازده است که گویا دیگر برای مخاطب نمک اش را از دست داده است!
به نظر می رسد کلیشه های امتحان پس داده در سینمای ایران مانند شوخی های اروتیک، متلک های کم عمق سیاسی که آن ها را نه در می شنود و نه دیوار و تابو شکنی های کم رمق دیگر برای مخاطب جذابیت سابق را ندارد. هرچند این اتفاق ممکن است اقتصاد سینما را متاثر کند اما شاید بتوان امیدوار بود که در دراز مدت با رشد محتوا و مضامین آثار سینمایی مواجه باشیم.

*از گیشه چه خبر؟

بر اساس آمار فروش و اطلاعاتی که در سامانه فروش سینمای ایران قرار دارد، تراژدی عاشقانه «شبی که ماه کامل شد» نرگس آبیار پس از ۱۵ هفته اکران و با ۱٨ میلیارد و ۵۶۵ میلیون تومان فروش ،صدرنشین اکران تابستان است.

در جایگاه دوم، فیلم تحسین شده «سرخپوست»، ساخته نیما جاویدی قرار دارد که پس از ۱۵ هفته اکران، به فروشی معادل ۱۴ میلیارد و ٣٢۱ میلیون تومان دست پیدا کرده است.

در جایگاه سوم اکران تابستان نیز فیلم پرستاره «ما همه با هم هستیم» کمال تبریزی قرار دارد که پس از ۱۵ هفته اکران به فروش ۱۰ میلیارد و ۶٣٧ میلیون تومانی رسیده است.

همچنین کمدی اجتماعی «زهرمار» ساخته جواد رضویان نیز پس از ۱٣ هفته اکران به فروش ۵ میلیارد و ٩٩٢ میلیون تومان دست پیدا کرده است.

کمدیِ میلیاردی دیگر در جدول فروش، «ایکس لارج» ساخته محسن توکلی است که پس از ۱٢ هفته اکران، ۵ میلیارد و ٩٣٨ میلیون تومان فروش داشته است.

فیلم سینمایی «قصر شیرین» ساخته سیدرضا میرکریمی که از دوم مردادماه روی پرده سینماها رفت، نیز ٣ میلیارد و ۱٩٧ میلیون تومان فروش داشته و بیش از ۲۶۷ هزار نفر آن را در ۱۴۸ سینما تماشا کرده‌اند.

همچنین فیلم «ایده اصلی» به کارگردانی آزیتا موگویی که از نیمه مردادماه روی پرده سینماها رفته است تا امروز حدود سه میلیارد و ۱۰۸ میلیون تومان در ۱۶۶ سینما فروش داشته است.

فیلم «قسم» به کارگردانی محسن تنابنده هم که از ۹مردادماه نمایش خود را روی پرده های سینما آغاز کرد، با در اختیار داشتن ۱۳۷ سینما تا امروز نزدیک به دو و نیم میلیارد تومان فروش داشته است و ۱۹۵ هزار نفر به تماشای این فیلم نشستند.

فیلم سینمایی «تپلی و من» ساخته حسین قناعت که از دوم مردادماه اکرانش آغاز شده و برای مخاطب خانواده و کودک و نوجوان ساخته شده است، حدود یک و نیم میلیارد میلیون تومان فروش داشته و ۱۴۸هزار نفر آن را در سینماها تماشا کرده‌اند. این فیلم در ۱۶۱ سینما در سراسر کشور روی پرده رفته است.

فیلم «سرکوب» به کارگردانی رضا گوران پس از دو ماه نمایش و اکران در ۱۰۴ سینما به فروشی نزدیک به ۹۴۰ میلیون تومانی رسیده است و تا امروز بیش از ۷۲ هزار نفر مخاطب این فیلم سینمایی بوده‌اند.

فیلم «دختر شیطان» ساخته قربان محمد پور نیز پس از ۱۵ هفته اکران تنها توانست به فروشی معادل ٨٧٨ میلیون تومان دست پیدا کند. رقمی که برای یک کمدی موزیکال، معادل شکست در فروش است!

فیلم سینمایی «روسی» ساخته امیر حسین ثقفی با محدودیت سنی +۱۵ سال و از ۳۰ مردادماه نمایشش را روی پرده سینماهای کشور آغاز کرده است. این فیلم تا امروز ۶۸۷ میلیون و ۲۵۹ هزار تومان فروش داشته و در ۹۱ سینما در تهران وشهرستان نمایش داشته و ۵۵ هزار نفر تا امروز مخاطب این فیلم در سینماها بودند.

فیلم سینمایی «جانان» ساخته کامران قدکچیان با گذشت حدود ۶ هفته نمایش و اکنون با دراختیار داشتن سینماهای محدودی در تهران در مجموع ۳۵۴ میلیون تومان فروش داشته و ۳۴ هزار نفر آن را در ۹۳ سینما تماشا کرده‌اند.

فیلم سینمایی «چاقی» راما قویدل که از هفته اول شهریورماه نمایش خود را آغاز کرد، با جذب ۲۱ هزار مخاطب به سینما تا امروز پس از سه هفته ۲۵۳ میلیون تومان فروش داشته است.

همچنین فیلم «کار کثیف» آخرین ساخته خسرو معصومی نیز پس از ۱۱ هفته اکران، تنها ۱٩۶ میلیون تومان فروخت.

فیلم سینمایی «شکستن همزمان بیست استخوان» به کارگردانی جمشید محمودی که روایتی از یک خانواده افغان مهاجر در تهران است و از ۲۲ شهریورماه نمایش خود را آغاز کرده، تا امروز ۸۹ میلیون تومان فروش کرده است و حدود هشت هزار نفر مخاطب، آن را در ۴۱ سینما تماشا کردند.

فیلم سینمایی «برمودا» ساخته رهبر قنبری که از ۶ شهریورماه روی پرده رفته است با درون مایه‌ای کمدی پس از گذشت حدود سه هفته با سه هزار مخاطب، حدود ۳۱ میلیون تومان فروش داشته است. این فیلم سینمایی اکنون در ۲۴ سینما نمایش دارد.

همچنین «صدای منو می‌شنوید» به کارگردانی صادق آشتیانی‌پور که از ۶شهریورماه روی پرده رفته، تا امروز فقط حدود سه میلیون تومان فروش داشته و در ۱۴ سینما نمایش داشته است.

حال باید دید که فیلم های تازه اکران از جمله «شاه کش» ساخته وحید امیرخانی، «کروکودیل» به کارگردانی مسعود تکاور، «کلوپ همسران» مهدی صباغ زاده و «مردی بدون سایه» ساخته علیرضا رئیسیان که از ۲۷ شهریورماه روی پرده سینماها رفتند، چه سرنوشتی در گیشه پیدا خواهند کرد!

*روی خط اوج…


این روزها نام یک سازمان عریض و طویلِ هنری در تیتراژ ابتدایی بسیاری از آثار سینمایی و تلویزیونی به عنوان تهیه کننده و یا سرمایه گذار به چشم می خورد.
سازمانی که برای بسیاری از اهالی سینما یادآور یک تشکیلات مشابه در حوالی دهه شصت است؛ حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی!

حال پس از سه دهه، سازمان «اوج» با خط و مشی مشابه وارد کار شده و در ادامه خانه طراحان انقلاب اسلامی، مرکز هنرهای نمایشی انقلاب اسلامی، خانه مستند انقلاب اسلامی، خانه فیلم داستانی انقلاب اسلامی، خانه انیمیشن انقلاب اسلامی و خانه سرود انقلاب اسلامی را راه اندازی کرده است.
تبلور محصولات اوج در صدا و سیما و در شبکه «افق»، شبکه های کودکان و نوجوانان مثل «امید» و «پویا» و همچنین شبکه «مستند» دیده می شود که البته به جز تولیدات سینمایی، دیگر فعالیت های این سازمان مورد تمرکز این گفتار نبوده و در گزارش های آتی به آن پرداخته خواهد شد!طبق گزارشی که روزنامه تماشا در فروردین ٩٧ منتشر کرد، آبان ۹۳ بود که سردار رمضان شریف، مسئول روابط عمومی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، در یک نشست خبری گفت: «موسسه اوج از همان آغاز جهت گیری معینی را برای فعالیت در حوزه انقلاب، دفاع مقدس و بیداری اسلامی اعلام کرد که هر سه حوزه چسبندگی خاصی با حوزه فعالیت های سپاه پاسداران دارد.از این منظر بدون همکاری تنگاتنگ و حمایت های نهادهایی مانند سپاه و ارتش این فعالیت به ثمر نمی رسید. این موسسه به اعتبار نوع تعریفی که از فعالیت های خود داشته، توانسته بیشتر از امکانات حمایتی سپاه بهره مند شود و به این اعتبار اگر در آینده افراد دیگری هم بخواهند فعالیت هایی با همین مختصات داشته باشند، می توانند از این حمایت ها بهره مند شوند.»اگرچه مسئول روابط عمومی سپاه در ادامه تاکید کرد که با توجه به رویکرد حمایتی سپاه از مجموعه اوج، تولیدات این مرکز را نمی توان الزاما خروجی و محصول رسمی مجموعه سپاه دانست، بعدها هم مدیرعامل «اوج» در نشست خبری اش تاکید کرد که «افتخار سازمان اوج این است که از هیچ سفارتخانه خارجی پول نمی گیرد و با افتخار از سپاه پاسداران حمایت می گیرد.»

اما تولیدات سینمایی سازمان اوج از سال ۱۳۹۴ و با پروژه ای از ابراهیم حاتمی کیا یعنی «بادیگارد» آغاز شد؛ آغازی که به دنبال آن دو فیلم «ایستاده در غبار» و «هیهات» هم تولید شد. اولی را محمد حسین مهدویان ساخته بود و امیزود های دومی را کارگردان های جوانی مثل روح الله حجازی، دانش اقباشاوی، هادی مقدم دوست و هادی نائیجی کارگردانی کردند.
این یک شروع برای «اوج» بود؛ او موفق شده بود سه فیلم متفاوت را تولید کند، روندی که طی چند سال اخیر ادامه پیدا کرده و فیلم هایی مثل «سوءتفاهم» ساخته احمد رضا معتمدی، «به وقت شام» ابراهیم حاتمی کیا ، «تنگه ابوقریب» بهرام توکلی و «فهرست مقدس» را تولید کرد.
همچنین دو خروجی سینمایی دیگر اوج در سال ٩٧ دو فیلم «زندانی ها» ساخته مسعود ده نمکی و «٢٣ نفر» ساخته مهدی جعفری است که اولی اکران و دومی در نوبت اکران است.چهار اثر «لباس شخصی» به کارگردانی امیرعباس ربیعی، «کارو» به کارگردانی احمد مرادپور، «خروج» به کارگردانی ابراهیم حاتمی کیا و «روز بلوا» به کارگردانی بهروز شعیبی نیز تازه ترین آثار اوج در سال ٩٨ است.از کادر بازیگران و داستان «لباس شخصی» چیزی منتشر نشده اما «کارو» روایت یک کشتی گیر کرمانشاهیست که بعد از سالها به تیم ملی دعوت می شود. حضور مریلا زارعی در این فیلم قطعی شده است. همچنین «خروج» داستان ۱۰ مرد است که از دزفول سفر خود را آغاز کرده و راهی تهران می‌شوند، این افراد دو ماه و نیم در مسیر هستند و در این راه با چالش‌های فراوانی روبرو می‌شوند.
فرامرز قریبیان، محمد فیلی، اکبر رحمتی، جهانبخش سلطانی و پانته‌آ پناهی‌ها از بازیگران اصلی این فیلم هستند.«روز بلوا» نیز که روزهای ابتدایی پیش تولید خود را می گذراند، روایت یک استاد دانشگاه و چهره خوشنام تلویزیون است که توسط پلیس با اتهامات جدی مواجه شده و زندگی شخصی و کارش متاثر می شود.
حال باید دید که نمایندگان سینمایی اوج در رقابت با آثار مستقل سینمایی چه سرنوشتی در میان مخاطبان و چه تجربه ای را در گیشه بدست خواهند آورد!