کاروانسراهای مچاله شده ، بافت های تاریخی تخریب شده / گزارشی از کاروانسراهای تاریخی در خراسان رضوی که رها و اسطبل اسب شده اند

این بناهای تاریخی که یادگار دوران های گذشته اند با معماری و شکوه خاص و بی نظیرشان، جزو زیباترین و باشکوهترین آثار تاریخی ایرانند. اما همان گونه که در مشهد، بسیاری از آثار تاریخی به فراموشی سپرده شده اند ؛در اطراف این شهر و در نقاط دور و نزدیک از حرم مطهر نیز آثار تاریخی مذهبی نیز در سایه غفلت مسئولان در حال تخریب و نابودی اند

 

کاروان سراهای تاریخی خراسان به فراموشی سپرده شده اند.وجود بارگاه امام هشتم شیعیان در مشهد هر ساله پای میلیون نفر را به این شهر مذهبی باز می کند. با ورود امام رضا(ع) به خراسان در طی قرن های گذشته که سفرها به سادگی ممکن نبود، صدها کاروان سرا در مسیرهای منتهی به این شهر برای سفر مسافران ساخته شده تا آنها از راه های دور و نزدیک خود را به بارگاه سلطان خراسان برسانند.

این بناهای تاریخی که یادگار دوران های گذشته اند با معماری و شکوه خاص و بی نظیرشان، جزو زیباترین و باشکوهترین آثار تاریخی ایرانند. اما همان گونه که در مشهد، بسیاری از آثار تاریخی به فراموشی سپرده شده اند ؛در اطراف این شهر و در نقاط دور و نزدیک از حرم مطهر نیز آثار تاریخی مذهبی نیز در سایه غفلت مسئولان در حال تخریب و نابودی اند. نمونه این آثارکه که در حال نابودی هستند نیز کاروان سراهای تاریخی بنا شده اند در روستاهای اطراف مشهد را می توان عنوان کرد.

در حالی که این کاروان سراها هم برای ایرانی ها و هم خارجی ها از جاذبه گردشگری بی نظیری برخوردار است و میلیون ها زائر داخلی و خارجی بارگاه رضوی علاوه بر زیارت این مرقد مطهر می توانند با سفر به اطراف خراسان از گذشته باشکوه تمدنی ایران نیز باخبر شوند؛ اما متاسفانه این کاروانسراها در سایه بی مهری مسئولان میراث فرهنگی در اطراف و اکناف مشهد رها شده و حتی به محل اصطبل حیوانات تبدیل شده اند.
نمونه موفق استفاده از کاروانسراها را می توان ، اقامتگاه های بسیار بوم گردی در استان های مرکزی ایران دانست. جایی که حالا کاروانسراهای تاریخی با بازسازی و مرمت نه تنها حفظ شده اند بلکه به راحتی هزینه های خود را نیز تامین می کنند ، چیزی که در استان خراسان رضوی به دست فراموشی سپرده شده است.

روستای شریف آباد در نزدیکی دهسرخ قدمگاه امام رضا(ع) یکی از قریه هایی است که دو کاروانسرای زیبای تاریخی یادگار عصر قاجار در آن به چشم می خورد.
بر اساس مشاهدات خبرنگار شما رسانه دوکاروانسرای تاریخی روستای شریف اباد که در نزدیکی روستای توریستی ده سرخ ( قدمگاه امام رضا) واقع شده؛ رها شده و در حال نابودی اند. برخی از کاشی های زیبای این کاروانسراها در گذر زمان به سرقت رفته و بقیه بنا نیز به مرور و بر اثر برف و باران و … تخریب شده اند.
در حالی که دهسرخ را خیلی از خراسانی ها و حتی ایرانی ها و زایران عرب زبان می شناسند و برای دیدن قدمگاه امام رضا به روستای دهسرخ می روند و در مسیر سفر از روستایشریف اباد عبور می کنند اما کسی نه اطلاعی از این دو کاروانسرا دارد و نه سری به آنها می زند.
دیگر کاروان سرای تاریخی خراسان در روستای خیرآباد مه ولات از توابع تربت جام قرار دارد که به حال خود رها شده و وضعیت بغرنجی دارد.
همه ساله در روز عاشورا طولانی ترین تعزیه ایران از طلوع تا غروب آفتاب در این روستا برگزار می شود و هزاران گردشگر برای دیدن آن رنج سفر به خیرآباد را به جان می خرند. در همین روستای تا حدی توریستی کاروانسرایی از عهد صفوی بر جای مانده که به مزبله تبدیل شده و فقط ستون ها و سردر شاه نشین آن باقی است که چنانچه این غفلت ادامه یابد این کاروانسرا نیز به طور کامل نابود می شود.
سه بنای ذکر شده مشت نمونه خروار آثار تاریخی به ویژه کاروانسراهایی است که در خراسان رضوی به فراموشی سپرده شده اند و می رود که دیگر هیچ اثری از آنها باقی نماند.

خبرنگار : صدیقه رضوانی نیا
دبیر : میرا قربانی فر