دست های پیدا و پنهان در تولید و نمایش فیلم ها / همزمان با اضافه شدن چهار فیلم تازه به چرخه اکران سینماها،جنگی تازه بین ارزشی سازها و خصوصی سازها از سر گرفته شد

بحث بر سر سرمایه گذاران فیلم های حاضر در جشنواره از همان دوره تا حالا و همزمان با دادگاه محمد امامی و برخی لیست های منتشر شده،کماکان داغ است و جز پاسخ های نه چندان مرتبط از سوی تهیه کننده «شبی که ماه کامل شد»،گویا کاملا از سر باز شده است!

بیتا محسنی

چند ماهی از شروع سال تازه و بالطبع دوران تازه سینمای ایران می گذرد؛دورانی که حالا مرور آن،پس از گذشتنِ ماه های پرماجرا،بازنمایی اشک ها و لبخندهای یک ملت است؛ملتِ نه چندان کوچکی که زیر چتر سینمای ایران زندگی می کنند!
روایات تلخ و شیرینی که شاید در این مجال نگنجد اما نطفه تازه ای را در دامان این هنر گذاشته که به کمال رسیدنش در گرو راهی پر از بیم و پر از امید است،بیم از بازگشت به روزگارِ رانتخوران،به قدرت رسیدن دوباره ویژهخواران و از هم دریدگی جامعه سینمایی و امید به اینکه دیگر گذشته را «تکرار» نخواهند کرد و امید به از سر نوشته شدن سناریوی روزهای خوب،به بازگشت احترام،وقار و متانت درون خانواده و امید به پایان تنش ها،تلخی ها و پایان دورانِ بی خانمانی ِسینمای ایران!

*رونمایی از یک بازی تازه!

حال سینمای ایران پس از اکران نوروز و ماه رمضان،در تازه ترین چالش خود با اکران عید فطر مواجه است که چند روزی است آغاز شده است.آنطور که از شواهد امر پیداست،اکران فطر امسال،یکی از پرترافیک ترین آرایش های اکران را طی سال های اخیر دارد.در این ترکیب،دست کم سه فیلم با قابلیت رکورد شکنی به چشم می خورد که احتمالا شانس را برای دیده شدن دیگر فیلم ها به حداقل خواهد رساند!گواه این مدعا،نیم نگاهی به آمار فروش در شب اول اکران فیلم های تازه است که نشان می دهد فیلمی مانند «دختر شیطان» ساخته قربان محمدپور احتمالا هیچ شانسی در این میدان رقابت نخواهد داشت و حتی نمی تواند آمار فروش فیلم قبلی سازنده اش یعنی «سلام بمبئی» را که تنها در روز افتتاحیه،فروشی میلیاردی داشت تکرار کند.چراکه آمار فروش «دختر شیطان» که تعداد سانس های روزانه اش به زحمت به صد می رسد، در شب اول تنها ۵۷ میلیون تومان بوده است که در مقایسه با فروش‌ بالاتر از ۵۰۰ میلیون تومانی «ما همه با هم هستیم» و حدودا ۴۰۰ میلیون تومانی «سرخپوست» و «شبی که ماه کامل شد» مهره ای از پیش سوخته محسوب می شود!بماند که بلیت فروشی برای اکران افتتاحیه «ما همه با هم هستیم» و همچنین بلیت فروشی برای «شبی که ماه کامل شد» در سانس های تعطیلی سینماها در پانزدهم خرداد نیز سود افزوده برای سازندگان این دو فیلم به همراه داشته است!
البته آنطور که محمدپور در صفحه اینستاگرام خود اعلام کرده است،مافیای اکران علاوه بر دخالت در تعداد سالن نمایش،آرایش فیلم‌های روی پرده در هر فصل و سانس‌های انتخابی برای پخش‌ هر فیلم،اینجا نیز دست داشته و از تازه ترین حربه اش،یعنی تبلیغ منفی علیه برخی فیلم ها از طریق کامنت گذاری با اکانت غیرواقعی رونمایی کرده است!
گویا این گلایه ها به گوش ابراهیم داروغه‌زاده، معاونت ارزشیابی در امور سینمایی هم رسیده است چراکه وی در توییتی که حکایت از تایید این ادعا دارد،اظهار کرده است که :«‌در اکران⁩ عید سعید فطر چند فیلم ارزشمند و دیدنی به طور همزمان اکران شده‌اند. شایسته است تیم‌های تبلیغاتی فیلم‌ها به جای تخریب رقیبان، بر برجسته‌سازی نکات مثبت و ارزشمند فیلم‌های خود تمرکز کنند. بدیهی است با تبلیغات فریبنده و یا تخریبی طبق قانون برخورد خواهد شد».

*از جبهه گیری جناحی تا حذف فوق مافیایی!

از طرف دیگر با اعلام چهار فیلم اضافه شده به میدانِ اکران برای عید فطر،انتظار می رفت که در روزهای آتی این ترکیب پر جنجال،بحث های بسیار به دنبال خود داشته باشد.از همان عصر چهارشنبه ۱۵ خرداد،حساسیت بر سر فروش فیلم ها قوت گرفت و با جناحی کردن دوفیلم «سرخ‌پوست» و «شبی که ماه کامل شد» از لحاظ سرمایه ساخت که یکی شخصی و دیگری ارگانی تلقی شده است،علاوه بر بحث تبلیغات کثیف برای از میدان به در بردن رقیبان در اکران،جبهه گیری و جنگ خانگی طرفداران این دو فیلم به ویژه از سوی کاربران فضای مجازی،حکایت تازه ای شده است؛حکایتی نه چندان قدیمی که با نفوذ فرهنگی برخی،تعدادی از فیلم ها را به جان هم انداخته که در نهایت،عایدی جز انزوا برای آن ها در گیشه به همراه نخواهد داشت،اتفاقی که پیش تر فیلم «غلامرضا تختی» ساخته بهرام توکلی را نیز دچار این انزوا کرده بود!

«سرخ‌پوست» که تنها اندازه نصف سانس های دو فیلم مطرح دیگر در لیست تازه اکران سانس دارد منهای سرمایه گذاری نه چندان شفاف اش ،به لحاظ ساختار،محتوا،کارگردانیِ حساب شده و بازی های درخشانِ کاراکتر ها که هیچ مابه ازی بیرونی ندارد،قطعا اثر ماندگاری در حافظه سینمای ایران خواهد شد.در مقابل «سرخ‌پوست»، «شبی که ماه کامل شد» قرار دارد که به زعم بسیاری برای کشورمان در حال حاضر کاملاً استراتژیک است و به همین دلیل بیلبوردها و تبلیغات فله ای صدا و سیما نصیبش شده است.
آن ها سهم بیشتر برای برخی فیلم ها قائل شدن در تبلیغات را به شرایط سیاسی پیوند زده و اینگونه توجیه می کنند که «شبی که ماه کامل شد» و امثال این فیلم،در این وانفسای سیاسی،تریبون ایران محسوب می شوند و به این دلیل باید آن ها را بیشتر پوشش داد!
در این میان عده ای دیگر جنجال سرمایه گذاران این دو فیلم را که از زمان جشنواره تا به حال ادامه دارد پیش کشیده اند تا دست پرتر به این میدان رقابت وارد شوند!اما به راستی،سرمایه گذاران این دو فیلم چه کسانی هستند؟!

*سرمایه های نه چندان خصوصی و نه چندان دولتی!

بحث بر سر سرمایه گذاران فیلم های حاضر در جشنواره از همان دوره تا حالا و همزمان با دادگاه محمد امامی و برخی لیست های منتشر شده،کماکان داغ است و جز پاسخ های نه چندان مرتبط از سوی تهیه کننده «شبی که ماه کامل شد»،گویا کاملا از سر باز شده است!
از «سرخپوست» شروع می کنیم.مجری طرح و سرمایه‌گذار این فیلم،محمدصادق رنجکشان بوده که حرف و حدیث ها درباره او،بسیار است! از تئاتر پرستاره و پر هزینه «بینوایان» گرفته که طبق گفته کارگردان آن یعنی حسین پارسایی، شخص محترمی در این پروژه سرمایه‌گذاری کرده بود که هیچ ارتباطی با فرهنگ نداشت تا سرمایه گذاری در چند فیلم جشنواره فیلم فجر!
این شخص محترم که گویا در یک سال اخیر،علاقه بسیاری به سرمایه گذاری در محصولات فرهنگی و سینمایی پیدا کرده،همان محمدصادق رنجکشان است که علاوه بر فعالیت گسترده در بستر فرهنگی، رئیس هیات‌مدیره و همچنین موسس یکی از آژانس‌های مسافرتی و توریستی کشور نیز هست.وی همچنین در بازسازی سینما آستارا که یکی از قدیمی‌ترین سینماهای تهران محسوب می‌شود با سیدجمال ساداتیان نیز همکاری داشت!

اما آنچه فیلم تازه آبیار را در کنار تمام تشویق ها و موفقیت هایش،با چالش مواجه کرده،علامت سوال درباره سرمایه ساخت آن است! چالشی که طبق ادعای برخی از رسانه ها بعد از آبیار،متوجه تهیه کننده این فیلم یعنی محمد حسین قاسمی است که مانند فیلم «مصادره» باز هم با محمد امامی همکاری کرده است! امامی که خبر دستگیری اش به اتهام پولشویی و اختلاس از صندوق ذخیره فرهنگیان،از شانزدهم مهر ماه سال ٩۵ در رسانه ها منتشر شد، به عنوان سرمایه گذار در پروژه های سینمایی بسیاری حضور داشت که مهم ترین آنها در تازه ترین آمار منتشر شده،«تابو» ساخته خسرو معصومی،«ابد و یک روز» ساخته سعید روستایی، «خوب، بد، جلف» ساخته پیمان قاسم‌خانی ،«کاناپه» ساخته کیانوش عیاری و… است. جالب اینجاست که امامی مالک مخفی و اصلی موسسه تصویرگستر پاسارگاد نیز هست و با وجود محکومیت، باز هم نام او در فیلم‌هایی مثل «مصادره»، «مغزهای کوچک زنگ‌زده»، «بمب یک عاشقانه»، «اتاق تاریک» و «شبی که ماه کامل شد» به عنوان سرمایه گذار به چشم می خورد!
هرچند که روابط عمومی فیلم «شبی که ماه کامل شد»، چندی قبل اعلام کرده که تمامی حقوق و مالکیت این محصول فرهنگی در اختیار تهیه کننده این فیلم و سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و بومی سیستان و بلوچستان است!

حال از آن سینما که در ابتدای این گفتار به امید سال جدید برای آن حال جدید آرزو کرده بودیم،بیماری به نام «تکرار» باقی مانده،تکرار آنچه گذشته است.تکرار جریانی که حیات خود را در دولتی و رانتی بودن سینما می بیند و سرمایه گذار خصوصی اش نیز که روزگاری عزت این سینما محسوب می شد،مزین به منابع مشکوک در سرمایه گذاری شده است!بنابراین، باز همان آسمان است و باز همان ریسمان که آیا این بازی ها،آغاز یک پولشویی و تولد یک رانت خوار تازه است ؟!